UK da birinchi qadamlar — checklist
UK ga keldingizmi? Tartib bilan qiling: SIM → bank karta → eVisa → NI Number → GP → uy-joy. Hammasi bepul. 1–2 hafta ichida tayyor. Quyida — bosqichma-bosqich.
📱 1-kun — internet ulang
Telefon va internetsiz hech narsa qila olmaysiz. Na karta ochasiz, na yo'l topasiz. Bu birinchi qadam.
Internetsiz karta ocha olmaysiz (Revolut), yo'l topa olmaysiz (Google Maps), uyga qo'ng'iroq qila olmaysiz (WhatsApp), so'z tarjima qila olmaysiz (Google Translate). Hammasi SIM-kartadan boshlanadi.
1-variant: eSIM — uydan, uchishdan oldin ulang
eSIM — raqamli SIM-karta. Telefonga hech narsa solish kerak emas. Yuklab olasiz, QR kodni skanerlaysiz — internet ishlaydi.
Ro'yxatdan o'ting
Email + ism. Pasport kerak EMAS. Karta bilan to'lang (£10). QR kod emailga keladi.
Telefon sozlamalarida QR kodni skanerlang
iPhone: Settings → Cellular → Add eSIM → QR kodni skanerlang.
Samsung: Settings → Connections → SIM manager → Add eSIM → QR kodni skanerlang.
Tayyor — UK ga tushganingizda internet ishlaydi.
eSIM ishlaydi: iPhone XS va yangiroq, Samsung Galaxy S20 va yangiroq, Google Pixel 3 va yangiroq. Agar telefon eskiroq bo'lsa — jismoniy SIM oling (2-variant).
2-variant: jismoniy SIM — aeroportda yoki do'konda oling
SIM-karta sotib oling
Aeroportda: WHSmith, Boots do'konlari — kelish zonasidan keyin. Yoki yashash joyingiz yaqinidagi kichik do'kondan (newsagent). Lycamobile va Lebara deyarli hamma joyda sotiladi. Pasport kerak EMAS.
SIM ni telefonga soling
Telefon yon tomonidagi lotokni igna yoki qisqich bilan chiqaring. SIM-kartani soling. Telefonni yoqing. Telefon qulflanmagan bo'lishi kerak (operatorga bog'lanmagan). O'zbekistondan olingan telefonlar odatda qulflanmagan bo'ladi.
Operator saytida faollashtiring
WiFi ga ulaning (aeroportda bepul). Operator saytiga kiring (SIM qutisida yozilgan). Ko'rsatmalarga amal qiling — 2–3 daqiqa. Faollashtirgandan keyin internet ishlaydi.
Bu ilovalarni darhol yuklab oling
WiFi Calling — binoda signal yomon bo'lsa
Yerto'la kvartira va yotoqxonalarda signal ko'pincha zaif bo'ladi. WiFi Calling ni yoqing — qo'ng'iroqlar va SMS lar WiFi orqali ishlaydi.
iPhone: Settings → Phone → WiFi Calling → yoqing.
Samsung: Settings → Connections → WiFi Calling → yoqing.
SMARTY, VOXI, Three, Giffgaff da ishlaydi.
Ishlatilgan telefon CEX (webuy.com) dan oling — iPhone 13 dan £250, Samsung £100–150. 2 yil kafolat. Yoki Facebook Marketplace — arzonroq, lekin kafolatsiz. Tanishlardan ham so'rang — ko'pchilik eski telefonlarini sotadi.
SIM-kartalar to'liq taqqoslash — GB narxi, cheksiz ijtimoiy tarmoqlar, PAYG va kontrakt →
🏦 1–3 kun — to'lov kartasini oling
Sizga bank kartasi kerak. Kartasiz ish haqi ololmaysiz, uy-joy to'lay olmaysiz, uyga pul yubora olmaysiz. Telefondan 5 daqiqada ochiladi.
Kartani qanday ochish — bosqichma-bosqich
Revolut ilovasini yuklab oling
App Store (iPhone) yoki Google Play (Android) ga kiring. «Revolut» ni toping. Yuklab oling. Bepul.
Ro'yxatdan o'ting
Ilovani oching → UK telefon raqamingizni kiriting (yangi SIM) → pasportdagi ismingizni kiriting → email.
Shaxsingizni tasdiqlang
Pasportni suratga oling (fotosuratlii birinchi sahifa). Keyin qisqa video-selfi oling (ilova ko'rsatadi nima qilish kerak). 2 daqiqa. Tekshiruv — odatda bir necha daqiqa, ba'zan 24 soatgacha.
Virtual kartani oling
Tekshiruvdan keyin ilovada virtual karta paydo bo'ladi — 16 raqamli. Bu bilan onlayn va Apple Pay / Google Pay orqali to'lash mumkin.
Apple Pay yoki Google Pay ga qo'shing
Revolut da: kartani bosing → «Add to Apple Pay» yoki «Add to Google Pay». Endi do'konlarda, metroda, avtobusda telefon bilan to'laysiz. Plastik karta 3–5 kunda pochta orqali keladi, lekin shart emas — telefon bilan qulayroq.
Monzo — 10 daqiqa, xuddi shu jarayon. UK da 8+ million mijoz. To'q sariq karta 2–3 kunda keladi. Farqi: Revolut valyuta almashtirishda yaxshiroq, Monzo ishlatishda soddroq.
💵 Dollar (yoki boshqa valyuta) bilan nima qilish
Aeroportdagi ayirboshlash punktlari kursda 5–10% ustama oladi. $500 almashtirsangiz — $25–50 bekorga yo'qotasiz. Travelex, Moneycorp — aeroportda eng noqulay variant.
Eng yaxshi variant: dollarlarni Revolut ga qo'ying
Revolut USD, EUR, GBP va 30+ valyutada to'ldirish qabul qiladi. Dollarlarni qo'ying → ilova ichida haqiqiy kurs bo'yicha almashtirasiz. Komissiya: £0 £1,000/oygacha. Bu aeroportdan 5–10 marta arzon.
Yoki: uchishdan oldin uyda almashtirasiz
Agar uyda yaxshi ayirboshlash punkti bo'lsa (Toshkent, Olmaota, Bishkek) — bir qism pulni funtga almashtirasiz (£100–150 naqd) uchishdan oldin. Uydagi kurs odatda UK dan yaxshiroq.
Naqd £100–150 — faqat birinchi 2–3 kunga
Aeroportdan avtobus, ovqat, karta ochilguncha kichik xarajatlar. Keyin — hammasi Revolut/Monzo orqali. UK da naqd deyarli kerak emas, hamma joyda karta va telefon.
UK da naqd almashtirilsa — qayerda?
Post Office — har shaharda bor. Kurs ko'chadagi ayirboshlash punktlaridan yaxshi.
AlmashtirilMANG: ko'chada (firibgarlik), aeroportda (o'g'rilik kurs), mehmonxonalarda (ustama).
Eng yaxshisi: naqd almashtirilmang umuman. USD ni Revolut ga ilova orqali qo'ying → almashtirasiz → karta bilan to'laysiz. 2026 yil — naqd kerak emas.
Suits Me — ARC (Application Registration Card) va Home Office Visa letter qabul qiladigan yagona bank. Monzo va Revolut pasport talab qiladi, lekin hamma asylum seekerlarda pasport yo'q. Suits Me Universal Credit va ish haqi olish uchun ham mos.
Qaysi holat uchun qaysi bank?
| Ro'yxatga olish manzili yo'q | Revolut (proof of address talab qilmaydi) |
| Faqat ARC bor | Suits Me |
| Uyga pul yuborish | Revolut (ichki ayirboshlash) yoki Starling (Wise integratsiyasi) |
| Maksimal tejash | Chase (oziq-ovqat/transport ga 1% cashback) |
| Birinchi bank, sodda va tez | Monzo |
Banklar to'liq taqqoslash — hujjatlar, matritsa, bosqichma-bosqich →
📋 1-hafta — hujjatlarni rasmiylashting
eVisa ni faollashtiring
eVisa — sizning raqamli immigratsiya holatingiz. Eski BRP-karta o'rniga (barcha BRP lar 31.12.2024 da tugagan). gov.uk ga kiring → «Create a UKVI account» → pasportni «UK Immigration: ID Check» ilovasi orqali bog'lang (NFC). Faollashtirgandan keyin Share Code yaratasiz — ish beruvchi va uy egasi uchun 9 raqamli kod, ular sizning holatingizni onlayn tekshiradi.
Share Code ish beruvchi va uy egasiga sizda UK da ishlash/yashash huquqi borligini isbotlaydi. gov.uk da bepul yaratiladi, 90 kun amal qiladi. Ish beruvchi jismoniy hujjat talab qilish huquqiga EGA EMAS — Share Code qonuniy tasdiqlash hisoblanadi.
eVisa bo'yicha batafsil qo'llanma — bosqichma-bosqich, muammolar, yechimlar →
NI Number uchun ariza bering — MUHIM!
National Insurance Number — soliq raqamingiz. Usiz ish beruvchi Emergency Tax ushlab qoladi — 20% o'rniga 40%. HOZIR ariza bering, kechiktirmang. Onlayn: gov.uk → «Apply for a National Insurance number». Yoki qo'ng'iroq qiling: 0800 141 2075 (bepul, du–ju 8:00–18:00, tarjimonlar bor). 10 daqiqa. NI Number 4–8 haftada pochta orqali keladi. NI Numbersiz ham ishlash MUMKIN — u soliq uchun kerak, ishlash huquqi uchun emas.
Agar payslip (ish haqi varaqasi) da Tax Code BR yoki 0T bo'lsa — sizdan 40% ushlab qolishyapti 20% o'rniga. Har £500 ish haqidan £100–200 ortiqcha. NI Number uchun birinchi kuni ariza bering. Ortiqcha to'lovni keyin qaytarishadi, lekin bu haftalab kutish.
NI Number bo'yicha batafsil — ariza, Emergency Tax, qaytarish →
Shifokorga (GP) ro'yxatdan o'ting
GP (General Practitioner) — oilaviy shifokor. NHS bo'yicha bepul. GP siz mutaxassisga bora olmaysiz, retsept ola olmaysiz, tahlil topshira olmaysiz. Sog'lom bo'lsangiz ham hozir ro'yxatdan o'ting.
GP ga qanday ro'yxatdan o'tish — batafsil
1. Eng yaqin GP ni toping: nhs.uk → «Find a GP» → pochta indeksingizni kiriting.
2. Shaxsan boring yoki qo'ng'iroq qiling — registration form (GMS1) so'rang.
3. Anketani to'ldiring: ism, tug'ilgan sana, manzil, NHS number (agar bo'lsa).
4. Hujjatlar: pasport. Manzil tasdigi kerak EMAS (bu qonun — GP rad etish huquqiga ega emas).
5. Ro'yxatga olish 1–2 kun. Keyin — uchrashuvga yozilish mumkin.
Tarjimon: GP bepul tarjimon ta'minlashi shart. Yozilganda ayting: «I need an interpreter for Uzbek» (yoki Russian).
999 — tez yordam, politsiya, o't o'chiruvchilar (hayot xavf ostida). 111 — tibbiy maslahat (shoshilinch emas, lekin tez kerak). Ikkalasi ham bepul, hatto SIM-kartasiz ham. Tarjimonlar bor.
NHS bo'yicha batafsil qo'llanma — retseptlar, tish shifokori, ruhiy salomatlik →
💰 2-hafta — uyga pul yuboring, uy-joy toping
Pul yuborish xizmatini sozlang
Wise (wise.com) ni yuklab oling → tekshiruv (pasport + selfi, 1–2 kun) → birinchi sinov o'tkazmasi £50. Wise — Qozog'iston, Qirg'iziston, Ukraina, Moldova, Gruziya uchun eng yaxshi kurs. Komissiya 0.41% dan.
Wise UZS ga o'tkazishni qo'llab-QUVVATLAMAYDI. Paysend ishlating — £1 komissiya, Uzcard/Humo ga daqiqalarda. Remitly ham O'zbekistonni qo'llab-quvvatlaydi.
Qaysi mamlakat uchun qaysi xizmat?
| 🇺🇿 O'zbekiston | Paysend (£1, Uzcard/Humo) |
| 🇰🇿 Qozog'iston | Wise |
| 🇰🇬 Qirg'iziston | Remitly (tezroq) / Wise (arzonroq) |
| 🇹🇯 Tojikiston | WorldRemit |
| 🇺🇦 Ukraina | Wise |
| 🇲🇩 Moldova | Wise |
Xizmatlar to'liq taqqoslash — komissiyalar, kurslar, tezlik →
Uy-joy toping (agar fermada bo'lmasangiz)
SpareRoom (spareroom.co.uk) — xonalar, eng mashhur sayt. Londondan £400/oy, boshqa shaharlarda £250 dan. OpenRent (openrent.com) — kvartiralar to'g'ridan-to'g'ri uy egasidan, vositachisiz va komissiyasiz. Facebook Marketplace + Telegram guruhlari — ko'pincha arzonroq.
SpareRoom va Facebook dagi firibgarlar «band qilish uchun» pul so'rashadi. Bu firibgarlik. Har doim shaxsan ko'ring. Depozit qonun bo'yicha 5 haftalik ijaradan oshmasligi kerak. Depozit government-approved scheme da (DPS, MyDeposits, TDS) ro'yxatga olinishi shart — aks holda landlord qonunni buzayapti.
Shaharlardagi ijara narxlari
| Shahar | Xona | 1 xonali kvartira |
|---|---|---|
| London (markaz) | £700–1,000 | £1,400–2,000 |
| London (chekkasi) | £500–750 | £1,000–1,400 |
| Manchester | £400–600 | £750–1,000 |
| Birmingham | £350–550 | £650–900 |
| Leeds, Sheffield | £300–500 | £550–800 |
💼 1-oy — ish toping, kundalik hayotni yo'lga qo'ying
💼 Ish — qayerda qidirish va maoshlar
Tez boshlash: Agentliklar (Pertemps, Adecco, Blue Arrow) — 1 soatda ro'yxatdan o'tish, ertasiga smenalar. Ombor, tozalash, qadoqlash. Haftalik to'lov.
Saytlar: Indeed.co.uk (eng kattasi), Reed.co.uk, Caterer.com (restoran/mehmonxonalar), Facebook guruhlari.
Maoshlar:
- Minimal stavka (21+): £12.71/soat
- Ombor/tozalash: £12–13/soat
- Qurilish (CSCS bilan): £13–20/soat
- Qo'riqchilik (SIA bilan): £12–18/soat
- Restoran + tip: £13+/soat
CV: 1–2 sahifa. Rasmsiz. Ingliz tilida. Google Docs → Template gallery → Resumes.
Ish bo'yicha to'liq qo'llanma → · Ish sertifikatlari (CSCS, Food Hygiene, SIA) →
🚇 Metro va avtobus — taksiga pul sarflamang!
UK da taksi qimmat. Uber aeroportdan markazga = £40–80. Avtobus yoki metro = £2–6. Farq juda katta. Qanday foydalanish:
Transport uchun qanday to'lash:
- Bank kartangizni (Revolut/Monzo) turniketdagi yoki haydovchidagi sariq doiraga tekkizing
- Bu Contactless deyiladi — hech qanday chipta sotib olish kerak emas
- Apple Pay va Google Pay ham ishlaydi
- Oyster Card kerak EMAS — bank kartasi xuddi shunday ishlaydi
Metro (Underground / Tube) — faqat London:
- Kartani tekkizing → kiring → yetib boring → chiqishda kartani yana tekkizing
- Narx zonalarga bog'liq (Zone 1–6). Markaz = Zone 1. Chekkasi = Zone 4–6
- Bir yo'l: £2.80–5.50. Lekin kunlik limit bor (cap) — kuniga £8.10 dan ortiq yechilmaydi
- Kartani kirishda HAM chiqishda tekkizing — chiqishda tekkizmasangiz maksimal summa yechiladi
Avtobus:
- London: £1.75 bitta yo'l (qaerga bo'lmasin). Kuniga maksimum £5.25 — keyin bepul
- Old eshikdan kirasiz → kartani tekkizasiz → o'tirasiz
- Londondan tashqarida: narx marshrutga bog'liq. Odatda £2–4
- London avtobuslarida naqd qabul qilinMAYDI — faqat karta/telefon
Poyezdlar (trains):
- Trainline (thetrainline.com) — chipta olish ilovasi. Oldindan oling (Advance tickets) — 2–3 marta arzon
- Stantsiyada joyida chipta — eng qimmat variant. Har doim onlayn oling
- Railcard (£30/yil) — barcha poyezdlarga 1/3 chegirma. 2–3 yo'lda o'zini oqlaydi
Aeroportdan shaharga — arzon:
- Heathrow: metro Piccadilly line markazgacha — £5.50 (1 soat). Heathrow Express £25 ga BERMANG
- Gatwick: Thameslink/Southern Victoria gacha — £10 dan (Advance)
- Stansted: National Express avtobus — £6 dan (Advance)
- Luton: Thameslink poyezd — £12 dan
Google Maps — avtobus/metro/poyezd yo'nalishini real vaqtda ko'rsatadi. Oching → qayerga ketish kerak kiriting → transport belgisini tanlang.
Chapdan haydash: Mashinalar chap tomonda yuradi. Yo'l o'tganingizda O'NGGA qarang. O'tish joylarida «LOOK LEFT» / «LOOK RIGHT» yozilgan.
🛒 Xaridlar — qayerda arzon
Oziq-ovqat: Lidl va Aldi — eng arzon supermarketlar. Tesco da Clubcard bilan 20–40% chegirma (ilovani yuklab oling!).
Kiyim: Primark — futbolka £3, jinsi £10, kurtka £20. TK Maxx — brendlar 30–70% chegirma.
Texnika: CEX (webuy.com) — ishlatilgan, 2 yil kafolat. iPhone 13 dan £250.
Mebel bepul: Facebook Marketplace → «free stuff» shaharingizda.
Ayyorlik: Too Good To Go (ilova) — kafe/do'konlardan ovqat £2–4 ga, £10–15 o'rniga.
📝 Payslip ni tekshiring — soliq to'g'rimi?
Payslip — ish haqi hisobi varaqasi. Har hafta yoki oyda olasiz.
Tax Code qatorini toping:
- 1257L — standart, to'g'ri. £12,570/yilgacha 0%, undan yuqori 20%.
- 1257L W1/M1 — vaqtinchalik, o'zi tuzatiladi.
- BR yoki 0T — YOMON! Emergency Tax. Sizdan 40% ushlab qolishyapti. Qanday tuzatish →
Gross Pay = soliqdan oldin. Net Pay = qo'lingizga. National Insurance = ~8% ijtimoiy sug'urta. Pension = ~5% pensiya (qonun bo'yicha majburiy).
📚 Ingliz tili — bepul kurslar
ESOL (English for Speakers of Other Languages) — migrantlar uchun bepul kurslar.
Bepul kimlar uchun: qochqinlar, asylum seekerlar (6+ oy), Universal Credit oluvchilar, kam daromadlilar.
Qanday topish: nationalcareers.service.gov.uk → Find a course → «ESOL» + pochta indeksingizni kiriting.
Ilovalar: Duolingo (English from Russian kursi bor!), BBC Learning English, British Council LearnEnglish — hammasi bepul.
✅ To'liq checklist
1-kun
- ☐ SIM / eSIM
- ☐ WhatsApp, Wise, Maps, Translate
- ☐ Bank karta ochishni boshlang
- ☐ Apple Pay / Google Pay
2–7 kun
- ☐ eVisa ni faollashtiring
- ☐ NI Number uchun ariza bering
- ☐ GP ga ro'yxatdan o'ting
- ☐ Wise / Paysend oching
- ☐ Bank kartani oling
2-hafta
- ☐ Uyga sinov o'tkazmasi
- ☐ Uy-joy toping
- ☐ Ish qidirishni boshlang
- ☐ Tesco da Clubcard oling
1-oy
- ☐ NI Number oling
- ☐ Ish beruvchiga NI ni bering
- ☐ Payslip ni tekshiring (Tax Code)
- ☐ ESOL kursiga yoziling
- ☐ Sertifikatlar (kerak bo'lsa)
💷 Birinchi 30 kun qancha turadi
| Xarajat | Summa | Izoh |
|---|---|---|
| SIM-karta | £10–16 | SMARTY, VOXI, Giffgaff |
| Bank | £0 | Revolut, Monzo, Suits Me — bepul |
| eVisa, NI Number, GP | £0 | Hammasi bepul |
| Wise / Paysend | £0 | Ochish bepul |
| Transport (oy) | £50–160 | Shaharga bog'liq |
| Ovqat (oy) | £100–250 | Lidl/Aldi eng arzon |
| Kiyim (asosiy) | £30–80 | Primark |
| Jami | £190–506 |
🚫 Odatiy xatolar — bunday qilmang
Raqamingiz bankka (Revolut, Monzo), WhatsApp, Telegram, GP, ish beruvchiga bog'langan. Raqam almashsa = hammaga kirishni yo'qotasiz. Operator almashtirganda PAC-kod ishlating — raqam 1 kunda bepul ko'chadi.
24–36 oy kontrakt. Bog'lab qo'yadi. Muammolarda kredit tarixni buzadi. Telefon alohida sotib olgandan £600+ qimmatroq. CEX dan ishlatilgan telefon + PAYG SIM oling = hech qanday xavf. Kontraktlar haqida batafsil →
Kursda 3–5% yashirin ustama + yuqori komissiya. Yiliga har oylik yuborishlarda £300+ yo'qotasiz. Wise/Paysend 5–10 marta arzon.
NI siz — Emergency Tax ~40%, ~20% o'rniga. Har £2,000 ish haqidan £400 ortiqcha. Birinchi haftada ariza bering. 10 daqiqada qanday ariza berish →
SpareRoom va Facebook dagi firibgarlar «band qilish uchun» o'tkazma so'raydi. Har doim kvartira/xonani shaxsan ko'ring. Agar «landlord chet elda va kalitni pochtada yuboradi» desa — 100% firibgarlik.
NHS bepul, lekin GP siz mutaxassisga bora olmaysiz va retsept ola olmaysiz. Birinchi haftada ro'yxatdan o'ting, sog'lom bo'lsangiz ham. GP siz kasal bo'lsangiz — faqat 999 (tez yordam) yoki Walk-in Centre.
❓ Savollar va javoblar
Birinchi kuni nima qilish kerak?
SIM-karta yoqing (yoki sotib oling). WhatsApp, Google Maps, Wise, Revolut yuklab oling. Bank hisobini ochishni boshlang. Aloqa — №1 ustuvorlik, usiz hech narsa qilib bo'lmaydi.
Birinchi oyga qancha pul kerak?
£190–506. SIM (£10–16), ovqat (£100–250), transport (£50–160), kiyim (£30–80). Bank, GP, NI Number, eVisa — bepul. Fermada bo'lsangiz — uy-joy va ovqatning bir qismi ta'minlanadi.
NI Number siz ishlasa bo'ladimi?
Ha. NI Number soliq uchun kerak, ishlash huquqi uchun emas. Ish beruvchi NI yo'qligi uchun ishga olishdan bosh tortish huquqiga EGA EMAS — bu qonunga zid. Lekin NI siz Emergency Tax (~40%). Birinchi kuni ariza bering, ortiqcha to'lovni keyin qaytarishadi.
Shifokor (GP) ro'yxatga olishdan bosh tortishi mumkinmi?
Yo'q. GP qonun bo'yicha ro'yxatga olishi shart. Manzil tasdigi kerak emas — bu NHS England qoidalari. Agar bosh tortsa — NHS England ga qo'ng'iroq qiling: 0300 311 2233 yoki nhs.uk orqali shikoyat qiling.
Kredit tarixisiz uy-joy qanday topish mumkin?
SpareRoom — xonalar uchun. Ko'pchilik landlordlar kredit tekshirmaydi. Facebook Marketplace va Telegram guruhlari — ko'pincha arzonroq va tezroq. Kvartiralar uchun guarantor yoki 3–6 oylik oldindan to'lov kerak bo'lishi mumkin. Depozit = maksimum 5 haftalik ijara.
Tibbiy sug'urta kerakmi?
Yo'q. NHS qonuniy rezidentlar uchun hammasini qoplaydi. Viza arizasida IHS (Immigration Health Surcharge) to'lagan bo'lsangiz — allaqachon himoyadasiz. GP, tez yordam, kasalxona, mutaxassislar — bepul. Retseptlar: Angliyada £9.90 (Shotlandiya va Uelsda bepul).