UK-дағы алғашқы қадамдар — чеклист

Жаңартылған: сәуір 2026

Коротко

UK-ға келдіңіз бе? Ретімен жасаңыз: SIM → банк → eVisa → NI Number → GP → тұрғын үй. Бәрі тегін. Барлық процесс — 1–2 апта. Төменде — қадам-қадам.

£190–500
бірінші айға
SIM + тамақ + көлік
5 мин
банк ашу
Revolut телефоннан
0
GP бағасы
дәрігер тегін
4–8 апта
NI Number
бірінші күні өтініш беріңіз

📱 1-ші күн — интернетті қосыңыз

Телефон мен интернетсіз ештеңе жасай алмайсыз. Картаны аша алмайсыз, жолды таба алмайсыз. Бұл — ең бірінші жасайтын нәрсе.

ℹ️
Неге интернет бірінші кезекте?

Интернетсіз картаны аша алмайсыз (Revolut), жолды таба алмайсыз (Google Maps), үйге қоңырау шала алмайсыз (WhatsApp), сөзді аудара алмайсыз (Google Translate). Бәрі SIM-картадан басталады.

Нұсқа 1: eSIM — ұшар алдында үйде қосыңыз

eSIM — цифрлық SIM-карта. Телефонға ештеңе салудың қажеті жоқ. Жүктейсіз, QR-кодты сканерлейсіз — интернет жұмыс істейді.

1

Оператордың сайтына кіріңіз

VOXI (voxi.co.uk) — £10/ай, 20 GB + шексіз WhatsApp және Telegram. Немесе Giffgaff (giffgaff.com) — £10/ай, 40 GB. Тапсырыс беру кезінде «eSIM» таңдаңыз.

2

Тіркеліңіз

Email + есім. Паспорт ҚАЖЕТ ЕМЕС. Картамен төлеңіз (£10). QR-кодты email-ге аласыз.

3

Телефон баптауларында QR-кодты сканерлеңіз

iPhone: Settings → Cellular → Add eSIM → QR сканерлеңіз. Samsung: Settings → Connections → SIM manager → Add eSIM → QR сканерлеңіз. Дайын — UK-ға қонғанда интернет жұмыс істей бастайды.

⚠️
Телефоныңыз eSIM-ді қолдай ма?

eSIM жұмыс істейді: iPhone XS және одан жаңа, Samsung Galaxy S20 және одан жаңа, Google Pixel 3 және одан жаңа. Телефон ескі болса — физикалық SIM алыңыз (нұсқа 2).

Нұсқа 2: физикалық SIM — әуежайда немесе дүкенде сатып алыңыз

1

SIM-карта сатып алыңыз

Әуежайда: WHSmith, Boots дүкендері — қонғаннан кейін бірден. Немесе тұрғын үйге жақын кез келген кішкентай дүкенде (newsagent). Lycamobile мен Lebara барлық жерде сатылады. Паспорт ҚАЖЕТ ЕМЕС.

2

SIM-ді телефонға салыңыз

Телефонның бүйіріндегі науаны шығарыңыз (инемен немесе қыстырғышпен). SIM-картаны салыңыз. Телефонды қосыңыз. Телефон бұғаттан босатылған болуы керек (операторға байланбаған). Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстаннан алынған телефондар — әдетте бұғаттан босатылған.

3

Оператордың сайтында активтендіріңіз

WiFi-ға қосылыңыз (әуежайда тегін). Оператордың сайтына кіріңіз (SIM-картаның қорабында жазылған). Нұсқауларды орындаңыз — 2–3 минут. Активтендіруден кейін интернет жұмыс істей бастайды.

Бұл қосымшаларды бірден жүктеңіз

WhatsApp — үйге тегін қоңыраулар
Google Maps — навигация, автобустар, метро
Google Translate — камера жазуларды аударады
Revolut — банк картасы 5 минутта
Wise — үйге ақша аудару
Trainline — арзан пойыз билеттері
WiFi Calling — бөлмеде сигнал нашар болса

Жертөле пәтерлерде және жатақханаларда жиі сигнал әлсіз болады. WiFi Calling қосыңыз — қоңыраулар мен SMS мобильді желінің орнына WiFi арқылы жүреді.

iPhone: Settings → Phone → WiFi Calling → қосыңыз.

Samsung: Settings → Connections → WiFi Calling → қосыңыз.

SMARTY, VOXI, Three, Giffgaff операторларында жұмыс істейді.

ℹ️
Телефоныңыз жоқ па?

Б/у сатып алыңыз CEX (webuy.com) — iPhone 13 £250-ден, Samsung £100–150-ден. 2 жыл кепілдік. Немесе Facebook Marketplace — одан да арзан, бірақ кепілдіксіз. Немесе таныстардан сұраңыз — көбісі ескі телефондарын сатады.

SIM-карталардың толық салыстыруы — GB/£, шексіз әлеуметтік желілер, PAYG vs контракт →

🏦 1–3 күн — төлем картасын алыңыз

Сізге банк картасы қажет. Онсыз жалақы ала алмайсыз, тұрғын үйге төлей алмайсыз, үйге ақша жібере алмайсыз. 5 минутта телефоннан ашылады.

Картаны қалай ашуға болады — қадам-қадам

1

Revolut қосымшасын жүктеңіз

App Store (iPhone) немесе Google Play (Android) кіріңіз. «Revolut» табыңыз. Жүктеңіз. Тегін.

2

Тіркеліңіз

Қосымшаны ашыңыз → UK телефон нөмірін енгізіңіз (жаңа SIM) → паспорттағыдай есіміңізді енгізіңіз → email.

3

Жеке тұлғаңызды растаңыз

Паспортыңызды суретке түсіріңіз (фотосуреті бар бірінші бет). Содан кейін қысқа видео-селфи түсіріңіз (қосымша не істеу керектігін көрсетеді). 2 минут кетеді. Тексеру — әдетте бірнеше минут, кейде 24 сағатқа дейін.

4

Виртуалды картаны алыңыз

Тексеруден кейін қосымшада виртуалды карта пайда болады — 16 санды нөмір. Бұл онлайн және Apple Pay / Google Pay арқылы төлеуге жеткілікті.

5

Apple Pay немесе Google Pay-ге қосыңыз

Revolut-те: картаны басыңыз → «Add to Apple Pay» немесе «Add to Google Pay». Енді дүкендерде, метрода, автобустарда телефонмен төлей аласыз. Физикалық карта поштамен 3–5 күнде келеді, бірақ ол міндетті емес — телефонмен ыңғайлырақ.

ℹ️
Monzo да жақсы

Monzo — 10 минут, дәл сондай процесс. UK-да 8+ миллион клиент. Қызғылт сары карта 2–3 күнде. Айырмашылығы: Revolut валюта айырбастауға жақсырақ, Monzo қолдануға оңайырақ.

💵 Долларларды (немесе басқа валютаны) не істеу керек

🚫
Әуежайда айырбастамаңыз!

Әуежайдағы айырбастау пункттері бағамға 5–10% үстеме қояды. $500 айырбастайсыз — $25–50 жай ғана жоғалтасыз. Travelex, Moneycorp әуежайда — ең тиімсіз нұсқа.

1

Ең жақсы нұсқа: долларларды Revolut-ке салыңыз

Revolut USD, EUR, GBP және 30+ валютада толтыруды қабылдайды. Долларларды салыңыз → қосымша ішінде нақты бағам бойынша айырбастаңыз. Комиссия: £0 айына £1,000-ға дейін. Бұл әуежайдан 5–10 есе тиімді.

2

Немесе: ұшар алдында үйде айырбастаңыз

Үйде жақсы айырбастау пункті бар болса (Алматы, Астана, Шымкент) — ақшаның бір бөлігін фунтқа айырбастаңыз (£100–150 қолма-қол) ұшар алдында. Үйдегі бағам әдетте UK-дағыдан жақсырақ.

3

Қолма-қол £100–150 — тек алғашқы 2–3 күнге

Әуежайдан автобус, тамақ, ұсақ шығындар картаны ашқанға дейін. Одан кейін — бәрін Revolut/Monzo арқылы. UK-да қолма-қол ақша дерлік қажет емес, барлық жерде карта мен телефон.

UK-да қолма-қол айырбастау қажет болса қайда?

Post Office — әр қалада бар. Бағамы көшедегі айырбастау пункттерінен жақсырақ.

Айырбастамаңыз: көшеде (алаяқтық), әуежайда (тонау бағам), қонақ үйлерде (үстеме).

Ең жақсысы: қолма-қол ақшаны мүлдем айырбастамаңыз. USD-ны Revolut-ке қосымша арқылы салыңыз → айырбастаңыз → картамен төлеңіз. Бұл 2026 жыл — қолма-қол ақша қажет емес.

⚠️
Тек ARC (asylum seeker) бар ма?

Suits Me — ARC (Application Registration Card) және Home Office-тен Visa letters қабылдайтын жалғыз банк. Monzo мен Revolut паспорт талап етеді, ол барлық asylum seekers-те жоқ. Suits Me сонымен қатар Universal Credit пен жалақы алуға жарамды.

Қай банк қай жағдайға?
Тіркеу жоқRevolut (proof of address талап етпейді)
Тек ARC барSuits Me
Үйге ақша жіберуRevolut (кірістірілген айырбас) немесе Starling (Wise интеграциясы)
Максимум үнемдеуChase (groceries/transport-қа 1% кэшбэк)
Бірінші банк, қарапайым және тезMonzo

Банктардың толық салыстыруы — құжаттар, матрица, қадам-қадам →

📋 1-ші апта — құжаттарды рәсімдеңіз

1

eVisa активтендіру

eVisa — сіздің цифрлық иммиграциялық мәртебеңіз. Ескі BRP-картаны алмастырады (барлық BRP 31.12.2024 мерзімі аяқталды). gov.uk → «Create a UKVI account» → «UK Immigration: ID Check» қосымшасы арқылы паспортты байлаңыз (NFC). Активтендіруден кейін Share Code жасай аласыз — жұмыс беруші мен landlord үшін 9 санды код, олар сіздің мәртебеңізді онлайн тексереді.

ℹ️
Share Code — неге қажет

Share Code жұмыс берушіге мен landlord-қа сіздің UK-да жұмыс істеу/тұру құқығыңыз бар екенін дәлелдейді. gov.uk-де тегін жасалады, 90 күн жарамды. Жұмыс беруші физикалық құжатты талап ЕТЕ АЛМАЙДЫ — Share Code заңды растау болып табылады.

eVisa бойынша толық нұсқаулық — қадам-қадам, мәселелер, шешімдер →

2

NI Number-ге өтініш беру — МАҢЫЗДЫ!

National Insurance Number — сіздің салық нөміріңіз. Онсыз жұмыс беруші Emergency Tax ұстайды — 20% орнына 40%. ҚАЗІР өтініш беріңіз, кейінге қалдырмаңыз. Онлайн: gov.uk → «Apply for a National Insurance number». Немесе қоңырау шалыңыз 0800 141 2075 (тегін, дс–жм 8:00–18:00, аудармашылар бар). 10 минут кетеді. NI Number поштамен 4–8 аптада келеді. NI Number-сіз жұмыс бастауға БОЛАДЫ — ол салық үшін қажет, жұмыс құқығы үшін емес.

🚫
Emergency Tax = ақша жоғалту!

Егер payslip-те (жалақы парағында) Tax Code BR немесе 0T тұрса — сізден 20% орнына 40% ұсталады. Әрбір £500 жалақы = £100–200 артық. NI Number-ге бірінші күні өтініш беріңіз. Артық төлемді кейін қайтарады, бірақ бұл апталар күту.

NI Number бойынша толық нұсқаулық — өтініш, Emergency Tax, қайтару →

UK-дағы салықтар қарапайым тілмен — қалай есептеледі, қалай қайтаруға болады, P45, CIS →

3

Дәрігерге тіркелу (GP)

GP (General Practitioner) — отбасылық дәрігер. NHS бойынша тегін. GP-сіз мамандарға жолдама ала алмайсыз, рецепт ала алмайсыз, анализ тапсыра алмайсыз. Дені сау болсаңыз да бірден тіркеліңіз.

GP-ге қалай тіркелуге болады — толық

1. Жақын GP табыңыз: nhs.uk → «Find a GP» → postcode енгізіңіз.

2. Өзіңіз барыңыз немесе қоңырау шалыңыз — registration form (GMS1) сұраңыз.

3. Форманы толтырыңыз: есім, туған күн, мекенжай, NHS number (бар болса).

4. Құжаттар: паспорт. Proof of address заң бойынша міндетті ЕМЕС. GP бас тартуға құқығы жоқ.

5. Тіркелу 1–2 күн. Содан кейін — қабылдауға жазыла аласыз.

Аудармашы: GP тегін ұсынуға міндетті. Жазылу кезінде айтыңыз: «I need an interpreter for Kazakh» (немесе Russian).

🚫
Шұғыл көмек

999 — жедел жәрдем, полиция, өртке қарсы (өмірге қауіп). 111 — медициналық кеңес (шұғыл емес, бірақ маңызды). Екеуі де тегін, SIM-картасыз да. Аудармашылар бар.

NHS бойынша толық нұсқаулық — рецепттер, тіс дәрігері, mental health →

💰 2-ші апта — үйге ақша жіберіңіз, тұрғын үй табыңыз

1

Үйге аударымдарды баптау

Wise (wise.com) жүктеңіз → верификация (паспорт + селфи, 1–2 күн) → алғашқы тест аударым £50. Wise — Қазақстан, Қырғызстан, Украина, Молдова, Грузия үшін ең жақсы бағам. Комиссия 0.41%-дан.

⚠️
Өзбекстан — Wise жұмыс істемейді!

Wise UZS-ке аударымдарды қолдамайды. Paysend қолданыңыз — £1 комиссия, Uzcard/Humo-ға минуттарда. Remitly де Өзбекстанды қолдайды.

Қай сервис қай елге?
🇰🇿 ҚазақстанWise
🇺🇿 ӨзбекстанPaysend (£1, Uzcard/Humo)
🇰🇬 ҚырғызстанRemitly (жылдамырақ) / Wise (арзанырақ)
🇹🇯 ТәжікстанWorldRemit
🇺🇦 УкраинаWise
🇲🇩 МолдоваWise

Сервистердің толық салыстыруы — комиссиялар, бағамдар, жылдамдық →

2

Тұрғын үй табу (фермада болмасаңыз)

SpareRoom (spareroom.co.uk) — бөлмелер, ең танымал сайт. Лондонда £400/ай-дан, басқа жерлерде £250-ден. OpenRent (openrent.com) — пәтерлер иесінен тікелей, агентсіз және комиссиясыз. Facebook Marketplace + Telegram-чаттар «Қазақтар UK-да» — жиі қазақтілділерден, арзанырақ.

🚫
Көрмей депозит төлемеңіз!

SpareRoom мен Facebook-тегі алаяқтар «брондау үшін» аударым сұрайды. Бұл — алаяқтық. Төлем алдында әрқашан өзіңіз қараңыз. Депозит заң бойынша жалдау ақысының 5 аптасынан аспауы тиіс. Депозит government-approved scheme-де (DPS, MyDeposits, TDS) тіркелуі тиіс — әйтпесе landlord заңды бұзады.

Қалалар бойынша жалдау бағалары
ҚалаБөлме1-бөлме пәтер
Лондон (орталық)£700–1,000£1,400–2,000
Лондон (шет)£500–750£1,000–1,400
Манчестер£400–600£750–1,000
Бирмингем£350–550£650–900
Лидс, Шеффилд£300–500£550–800

Тұрғын үй бойынша толық нұсқаулық — депозит, құқықтар, алаяқтар →

💼 1-ші ай — жұмыс табыңыз, тұрмысты реттеңіз

💼 Жұмыс — қайда іздеу және қанша төлейді

Жылдам бастау: Агенттіктер (Pertemps, Adecco, Blue Arrow) — бір сағатта тіркелу, келесі күні жұмыс. Қоймалар, тазалау, қаптау. Апта сайын төлем.

Вакансия сайттары: Indeed.co.uk (ең үлкен), Reed.co.uk, Caterer.com (мейрамханалар/қонақ үйлер), Facebook топтары «Жұмыс Лондонда».

Жалақы:

  • Ең төменгі ставка (21+): £12.71/сағ
  • Қойма/тазалау: £12–13/сағ
  • Құрылыс (CSCS-пен): £13–20/сағ
  • Күзет (SIA-мен): £12–18/сағ
  • Hospitality + чайшабақ: £13+/сағ

CV: 1–2 бет. Фотосыз. Ағылшынша. Google Docs → Template gallery → Resumes.

Жұмыс бойынша толық нұсқаулық → · Жұмысқа арналған сертификаттар (CSCS, Food Hygiene, SIA) →

🚇 Метро және автобус — таксиге ақша жұмсамаңыз!

UK-да такси қымбат. Uber әуежайдан орталыққа = £40–80. Автобус немесе метро = £2–6. Айырмашылық үлкен. Міне қалай қолдануға болады:

Көлікке қалай төлеу:

  • Банк картасын (Revolut/Monzo) турникеттегі немесе жүргізушідегі сары шеңберге тигізіңіз
  • Бұл Contactless деп аталады — билет сатып алудың қажеті жоқ
  • Apple Pay мен Google Pay телефоннан да жұмыс істейді
  • Oyster Card ҚАЖЕТ ЕМЕС — банк картасы дәл солай жұмыс істейді

Метро (Underground / Tube) — тек Лондонда:

  • Картаны тигізіңіз → кіріңіз → жетіңіз → шығарда картаны тигізіңіз
  • Баға аймаққа байланысты (Zone 1–6). Орталық = Zone 1. Шет = Zone 4–6
  • Бір жол: £2.80–5.50. Бірақ күндік лимит (cap) бар — күніне £8.10-нан артық есептемейді
  • Картаны кірерде ДЕ шығарда ДА тигізесіз — шығарда тигізбесеңіз, максимумды есептейді

Автобус:

  • Лондон: £1.75 бір жол (қайда болса да). Күніне максимум £5.25 — содан кейін тегін
  • Алдыңғы есіктен кіресіз → картаны тигізесіз → отырасыз
  • Лондоннан тыс: баға маршрутқа байланысты. Әдетте £2–4
  • Лондон автобустарында қолма-қол ақша ҚАБЫЛДАНБАЙДЫ — тек карта/телефон

Пойыздар (trains):

  • Trainline (thetrainline.com) — билет сатып алу қосымшасы. Алдын ала сатып алыңыз (Advance tickets) — 2–3 есе арзанырақ
  • Жергілікті билет (вокзалда) — ең қымбат нұсқа. Әрқашан онлайн сатып алыңыз
  • Railcard (жылына £30) — барлық пойыздарға 1/3 жеңілдік. 2–3 сапарда ақталады

Әуежайдан қалаға — арзан:

  • Heathrow: метро Piccadilly line орталыққа — £5.50 (1 сағ). Heathrow Express-ті £25-ке АЛМАҢЫЗ
  • Gatwick: Thameslink/Southern Victoria-ға — £10-нан (Advance)
  • Stansted: National Express автобус — £6-дан (Advance)
  • Luton: Thameslink пойыз — £12-ден

Google Maps — автобус/метро/пойыз маршрутын нақты уақыт кестесімен көрсетеді. Ашыңыз → қайда баратыныңызды енгізіңіз → көлік белгішесін таңдаңыз.

Сол жақ қозғалыс: Машиналар сол жақта жүреді. Жолды кесіп өткенде оңға қараңыз. Жаяу жүргінші өткелдерде «LOOK LEFT» / «LOOK RIGHT» деп жазылған.

🛒 Сатып алу — қайда арзан

Тамақ: Lidl мен Aldi — ең арзан супермаркеттер. Tesco Clubcard-пен — 20–40% жеңілдік (қосымшаны жүктеңіз!).

Киім: Primark — футболка £3, джинсы £10, куртка £20. TK Maxx — бренд тауарлар 30–70% жеңілдікпен.

Техника: CEX (webuy.com) — б/у 2 жыл кепілдікпен. iPhone 13 £250-ден.

Жиһаз тегін: Facebook Marketplace → «free stuff» сіздің қалаңызда.

Кеңес: Too Good To Go (қосымша) — кафе/дүкендерден тамақ £2–4-ке £10–15-тің орнына.

Сатып алу бойынша толық нұсқаулық →

📝 Payslip-ті тексеріңіз — салық дұрыс па

Payslip — жалақы парағы. Апта сайын немесе ай сайын аласыз.

Tax Code жолын табыңыз:

  • 1257L — стандартты, дұрыс. Жылына £12,570-ке дейін 0%, одан жоғары 20%.
  • 1257L W1/M1 — уақытша, автоматты түзетіледі.
  • BR немесе 0T — ЖАМАН! Emergency Tax. Сізден 40% ұсталады. Қалай түзетуге болады →

Gross Pay = салықтан бұрын. Net Pay = қолға. National Insurance = ~8% әлеуметтік сақтандыру. Pension = ~5% зейнетақы (заң бойынша міндетті).

📚 Ағылшын тілі — тегін курстар

ESOL (English for Speakers of Other Languages) — мигранттарға арналған тегін курстар.

Кімге тегін: босқындар, asylum seekers (6+ ай), Universal Credit алушылар, табысы аз адамдар.

Қалай табуға: nationalcareers.service.gov.uk → Find a course → «ESOL» + postcode іздеңіз.

Қосымшалар: Duolingo (English from Russian курсы бар!), BBC Learning English, British Council LearnEnglish — бәрі тегін.

Ағылшын тілі бойынша толық нұсқаулық →

✅ Толық чеклист

1-ші күн

  • ☐ SIM / eSIM
  • ☐ WhatsApp, Wise, Maps, Translate
  • ☐ Банк ашуды бастау
  • ☐ Apple Pay / Google Pay

2–7 күн

  • ☐ eVisa активтендіру
  • ☐ NI Number-ге өтініш
  • ☐ GP-ге тіркелу
  • ☐ Wise / Paysend ашу
  • ☐ Банк картасын алу

2-ші апта

  • ☐ Үйге тест аударым
  • ☐ Тұрғын үй табу
  • ☐ Жұмыс іздей бастау
  • ☐ Tesco-да Clubcard

1-ші ай

  • ☐ NI Number алу
  • ☐ NI-ды жұмыс берушіге хабарлау
  • ☐ Payslip тексеру (Tax Code)
  • ☐ ESOL-ға жазылу
  • ☐ Сертификаттар (қажет болса)

💷 Алғашқы 30 күн қанша тұрады

ШығынСомаЕскертпе
SIM-карта£10–16SMARTY, VOXI, Giffgaff
Банк£0Revolut, Monzo, Suits Me — тегін
eVisa, NI Number, GP£0Бәрі тегін
Wise / Paysend£0Ашу тегін
Көлік (ай)£50–160Қалаға байланысты
Тамақ (ай)£100–250Lidl/Aldi ең арзан
Киім (негізгі)£30–80Primark
Барлығы£190–506

🚫 Жиі қателіктер — бұлай жасамаңыз

🚫
Операторды ауыстырғанда нөмірді өзгерту

Нөміріңіз банкке (Revolut, Monzo), WhatsApp, Telegram, GP, жұмыс берушіге байланған. Нөмірді ауыстыру = бәріне қолжетімсіздік. Операторды ауыстырғанда PAC-код қолданыңыз — нөмір 1 күнде тегін көшіріледі.

🚫
Телефонды контрактпен алу

24–36 айлық контракт. Байлайды. Мәселелер болса кредит тарихын бұзады. Телефон бөлек сатып алғаннан £600+ қымбат. CEX-тен б/у сатып алыңыз + PAYG SIM = ешқандай тәуекел. Контрактар туралы толығырақ →

🚫
Western Union арқылы ақша жіберу

Бағамға жасырын 3–5% үстеме + жоғары комиссия. Ай сайынғы аударымдарда жылына £300+ жоғалтасыз. Wise/Paysend 5–10 есе арзан.

🚫
NI Number-ге өтініш бермеу

NI-сіз — Emergency Tax ~40%, ~20% орнына. Әрбір £2,000 жалақыдан £400 артық жоғалтасыз. Бірінші аптада өтініш беріңіз. 10 минутта қалай өтініш беруге болады →

🚫
Тұрғын үйге көрмей депозит төлеу

SpareRoom мен Facebook Marketplace-тегі алаяқтар «брондау үшін» аударым сұрайды. Төлем алдында әрқашан пәтерді/бөлмені өзіңіз қараңыз. Егер «landlord шетелде, кілтті поштамен жібереді» — бұл 100% алаяқтық.

🚫
GP-ге тіркелмеу

NHS тегін, бірақ GP-сіз мамандарға жолдама ала алмайсыз, рецепт ала алмайсыз. Бірінші аптада тіркеліңіз, дені сау болсаңыз да. GP-сіз ауырсаңыз — тек 999 (жедел жәрдем) немесе Walk-in Centre.

❓ Сұрақтар мен жауаптар

Ең бірінші күні не істеу керек?

SIM-картаны активтендіру (немесе сатып алу). WhatsApp, Google Maps, Wise, Revolut жүктеу. Банк шотын ашуды бастау. Байланыс — №1 басымдық, онсыз ештеңе жасай алмайсыз.

Бірінші айға қанша ақша қажет?

£190–506. SIM (£10–16), тамақ (£100–250), көлік (£50–160), киім (£30–80). Банк, GP, NI Number, eVisa — бәрі тегін. Фермада болсаңыз — тұрғын үй мен тамақтың бір бөлігін ұсынады.

NI Number-сіз жұмыс істеуге бола ма?

Иә. NI Number салық үшін қажет, жұмыс құқығы үшін емес. Жұмыс беруші NI жоқ деп жұмысқа қабылдамауға ҚҰҚЫҒЫ ЖОҚ — бұл заңсыз. Бірақ NI-сіз Emergency Tax (~40%) болады. Бірінші күні NI-ға өтініш беріңіз, артық төлемді кейін қайтарады.

GP тіркеусіз (прописка) бас тарта ала ма?

Жоқ. GP заң бойынша тіркеуге міндетті. Proof of address міндетті емес — бұл NHS England ережелері. Бас тартса — NHS England-ға қоңырау шалыңыз: 0300 311 2233 немесе nhs.uk арқылы шағым беріңіз.

Кредит тарихсыз тұрғын үйді қалай табуға болады?

SpareRoom бөлмелер үшін — landlord-тардың көбісі кредитті тексермейді. Facebook Marketplace мен қазақтілді Telegram-чаттар — жиі арзанырақ және жылдамырақ. Пәтерлер үшін guarantor немесе 3–6 ай алдын ала төлем қажет болуы мүмкін. Deposit = максимум 5 апта жалдау ақысы.

Медициналық сақтандыру қажет пе?

Жоқ. NHS заңды резиденттерге бәрін жабады. Визаға өтініш бергенде IHS (Immigration Health Surcharge) төлесеңіз — сіз жабылғансыз. GP, жедел жәрдем, ауруханалар, мамандар — тегін. Рецепттер: Англияда £9.90 (Шотландия мен Уэльсте тегін).