UK da soliqlar — oddiy tilda
UK da soliqlar maoshdan avtomatik ushlab qolinadi. Birinchi £12,570 yilda — soligsiz. Undan yuqori — 20%. Agar sizdan ko'p ushlab qolgan bo'lsa (Emergency Tax) — ortiqcha to'lovni bepul qaytarish mumkin. Vositachilarga pul to'lamang.
Vaziyatingizni tanlang
UK da soliqlar qanday ishlaydiIncome Tax, NI, Pension — nimalar ushlab qolinadi va nima uchunAsoslar
UK da maoshdan ikkita asosiy ushlab qolish bor. Ikkalasi avtomatik — siz hech narsa hisoblashingiz yoki topshirishingiz shart emas (agar yollanma ishchi bo'lsangiz).
| Soliq | Qancha | Nima uchun | Qaytarish mumkinmi? |
|---|---|---|---|
| Income Tax | 0% £12,570/yilgacha 20% £12,571 dan £50,270 gacha | Daromad solig'i — byudjetga ketadi | Ha, agar ortiqcha to'lagan bo'lsangiz |
| National Insurance (NI) | 8% haftasiga £242 dan yuqori summadan | Pensiya va ijtimoiy sug'urta | Yo'q (kam hollarda mumkin) |
| Pension | ~5% (siz ~2%, ish beruvchi ~3%) | Avtomatik pensiya | Ketayotganda olish mumkin |
Soliq yili
UK da soliq yili — 6 apreldan keyingi yilning 5 apreliga qadar. Yanvardan emas. Bu muhim: Tax-Free Allowance £12,570 shu davr uchun hisoblanadi. Agar faqat 6 oy ishlagan bo'lsangiz — £12,570 dan kam ishlab topgan bo'lishingiz mumkin, va barcha ushlab qolingan Income Tax — ortiqcha to'lov.
Oddiy misol: UK ga may oyida keldingiz, 5 oy ishladingiz, £10,000 ishlab topdingiz. Tax-free = £12,570. Siz kamroq ishlab topdingiz — demak Income Tax = £0. Sizdan ushlab qolingan hammasi — qaytarilishi mumkin.
Muhim sanalar — qachon va nima to'lash kerakSoliq yili, Self Assessment, muddat, jarimalarMuddatlar
Soliq yili (Tax Year) nima
UK da soliq yili — 1 yanvardan EMAS. U 6 apreldan 5 apreliga keyingi yilgacha davom etadi. Masalan:
- Tax Year 2025/26 = 6 aprel 2025 → 5 aprel 2026
- Tax Year 2026/27 = 6 aprel 2026 → 5 aprel 2027
Barcha soliqlar, qaytarishlar va muddatlar shu davrga bog'langan.
Self Assessment (yillik deklaratsiya) nima
Self Assessment — bu siz HMRC ga qancha ishlab topganingizni o'zingiz xabar berasiz va soliq to'laysiz. Hammaga kerak emas — faqat:
- Self-employed (o'zingiz uchun ishlaysiz: kuryer, repetitor, ta'mir)
- Qurilishda CIS da ishlovchilar (subpudratchilar)
- Bir nechta manbadan daromad oluvchilar
- Kerak emas: oddiy yollanma ishchilar (PAYE) va mavsumiy ishchilarga — ish beruvchi hamma narsani hisoblab beradi
Muhim sanalar kalendari
| Sana | Nima bo'ladi | Kimga tegishli |
|---|---|---|
| 6 aprel | Yangi soliq yili boshlanadi. Daromad va soliqlar hisoblagichi nolga qaytadi | Hammaga |
| 5 aprel | Soliq yili tugaydi | Hammaga |
| 5 oktabr | Muddat: Self Assessment ga ro'yxatdan o'tish (birinchi marta bo'lsa) | Self-employed, CIS |
| 31 oktabr | Muddat: qog'oz Self Assessment deklaratsiyasini topshirish | Self-employed, CIS |
| 31 yanvar | Muddat: onlayn Self Assessment deklaratsiyasini topshirish VA soliq to'lash | Self-employed, CIS |
| 31 iyul | Ikkinchi oldindan to'lov (Payment on Account) — soliq £1,000 dan ko'p bo'lsa | Yuqori daromadli Self-employed |
31 yanvarni o'tkazib yubordingizmi? Darhol £100 jarima. 3 oydan keyin — yana £10/kun (£900 gacha). 6 oydan keyin — yana soliqning 5%. 12 oydan keyin — yana 5%. Cho'zmang — kechikib bo'lsa ham imkon qadar tezroq topshiring.
Misol: amalda qanday ishlaydi
Qurilishchi Rustam may 2025 dan mart 2026 gacha subpudratchi bo'lib ishladi.
Uning soliq yili: 6 aprel 2025 → 5 aprel 2026.
Nima qilishi kerak:
- 5 oktabr 2025 gacha: Self Assessment ga ro'yxatdan o'tish (birinchi marta bo'lsa)
- Yil davomida: barcha CIS statements va xarajatlar cheklari yig'ish
- 6 aprel 2026: yil tugadi — deklaratsiya topshirish mumkin
- 31 yanvar 2027 gacha: deklaratsiyani onlayn topshirish va soliq to'lash (yoki qaytarish olish)
Agar Rustam o'z vaqtida ro'yxatdan o'tsa va topshirsa — HMRC ortiqcha to'lovni 4–8 haftada qaytaradi.
Yollanma ishchilar (PAYE) va mavsumiy ishchilar uchun
Sizga Self Assessment topshirish kerak emas. Ish beruvchi har oy soliqlarni ushlab qoladi va HMRC ga yuboradi. Lekin muhim sanalarni bilish kerak:
| Qachon | Nima qilish kerak |
|---|---|
| Ishdan ketganda | P45 ni oling |
| UK dan ketayotganda | P85 formasini topshiring (ketganingizdan keyin ham mumkin) |
| 5 apreldan keyin | HMRC yil uchun soligingizni qayta hisoblab beradi. Ortiqcha to'lagan bo'lsangiz — qaytaradi |
| Qaytarish kelmasa | HMRC ga qo'ng'iroq qiling: 0300 200 3300 |
Tax Code — payslip dagi harflar nima1257L = yaxshi. BR yoki 0T = muammo, pul yo'qotyapsizTekshir!
Tax Code — ish beruvchiga qancha soliq ushlab qolishni ko'rsatadigan kod. Uni payslip (maosh varaqasi) dan toping.
| Tax Code | Nimani bildiradi | Bu normalmi? |
|---|---|---|
| 1257L | Standart kod. Tax-free £12,570. Soliq 20% faqat undan yuqori summadan | Ha, hammasi to'g'ri |
| 1257L W1 yoki M1 | Vaqtinchalik. Soliqni har oy/hafta alohida hisoblab, oldingilarni hisobga olmaydi | Normal, lekin tekshiring |
| BR | Basic Rate. BUTUN maoshdan 20%. Tax-free siz | Yomon — Emergency Tax! |
| 0T | Nol tax-free. Butun maoshdan 20–40% | Yomon — Emergency Tax! |
| D0 | Butun maoshdan 40% (ikkinchi ish, daromad £50K dan yuqori) | Tekshiring, shunday bo'lishi kerakmi |
Agar tax code BR yoki 0T bo'lsa — siz Emergency Tax dasiz. Har £500 maoshdan £100–200 ortiqcha yo'qotyapsiz. Tuzatish: (1) NI Number ga ariza bering, (2) HMRC ga qo'ng'iroq qiling 0300 200 3300.
Payslip ni qanday o'qish kerakGross Pay, Net Pay, Tax Code — har bir qator nimani bildiradi
Payslip — maosh varaqasi, ish beruvchi har hafta yoki oy berishi shart. Qatorlar nimani bildiradi:
| Qator | Bu nima | Nimaga e'tibor berish |
|---|---|---|
| Gross Pay | Ushlab qolishlardan OLDINGI maosh | Tekshiring: soatlar x stavka = Gross Pay? |
| Tax Code | Soliq kodingiz | 1257L bo'lishi kerak. BR/0T = muammo |
| Income Tax | Daromad solig'i | 1257L da: Gross < £242/hafta bo'lsa £0 |
| NI (National Insurance) | Ijtimoiy ajratmalar | ~8% haftasiga £242 dan yuqori summadan |
| Pension | Pensiya | ~2–5% maoshdan |
| Student Loan | Agar bo'lsa | Odatda migrantlarda bo'lmaydi |
| Net Pay | Qo'lingizga tegadigan summa | Shu summa hisobingizga o'tkaziladi |
| YTD (Year to Date) | Soliq yili boshidan yig'ilgan summa | Soliq qaytarish uchun muhim |
Maslahat: Har bir payslip ni suratga oling yoki saqlang. Ular soliq qaytarish, viza arizalari, uy-joy ijarasi uchun kerak. Payslip ilovada kelsa — PDF yuklab oling.
Mavsumiy ishchilar (ferma) — soliqlar va qaytarish£1,000–2,500 qaytaradi. P45 ni oling, P85 ni bepul topshiring£1K–2.5K
Agar Seasonal Worker Visa bilan kelgan bo'lsangiz — soliqlar haqida nimani bilish kerak:
Nima uchun mavsumiy ishchilarga soliq qaytariladi
- Tax-free = £12,570 yilda. Fermada 6 oy davomida ko'pchilik £9,000–15,000 ishlab topadi
- Agar £12,570 dan kam ishlab topgan bo'lsangiz — barcha Income Tax = ortiqcha to'lov. Hammasini qaytaradi
- Agar £12,570 dan ko'p ishlab topgan bo'lsangiz — soliq faqat farqdan. Lekin Emergency Tax bo'lsa — butun summadan ushlab qolgan. Farqni qaytaradi
- National Insurance QAYTARILMAYDI — bu alohida ajratmalar
Qancha qaytaradi — misollar
| Mavsum uchun ishlab topdi | Ushlab qoldi (Emergency Tax) | To'g'ri soliq | Qaytaradi |
|---|---|---|---|
| £9,900 (30 soat/hafta) | ~£1,980 | £0 | ~£1,980 |
| £13,200 (40 soat/hafta) | ~£2,640 | ~£126 | ~£2,500 |
| £15,846 (48 soat/hafta) | ~£3,170 | ~£655 | ~£2,500 |
Nima qilish kerak
- Fermada: birinchi haftada NI Number ga ariza bering
- Har hafta: payslip ni tekshiring va saqlang
- Ketishdan oldin: P45 ni oling (batafsil ↓)
- Ketganingizdan keyin: P85 formasini topshiring (bosqichma-bosqich ko'rsatma →)
Mavsumiy ish bo'yicha batafsil qo'llanma — maoshlar, operatorlar, huquqlar, xarajatlar: Fermada mavsumiy ish →
Yollanma ishchilar (PAYE)Ombor, do'kon, restoran — soliqlar avtomatik hisoblanadiAvto
Agar birov uchun ishlaysiz (ombor, do'kon, restoran, tozalash, yetkazib berish) — soligingiz avtomatik hisoblanadi. Bu tizim PAYE (Pay As You Earn) deb ataladi.
Qanday ishlaydi
- Ish beruvchi har oy/hafta maoshdan soliqlarni ushlab qoladi va HMRC ga yuboradi
- Sizga hech narsa hisoblash yoki topshirish kerak emas — hammasi avtomatik
- Yil oxirida HMRC tekshiradi: agar ortiqcha to'lagan bo'lsangiz — chek yuboradi yoki hisobga qaytaradi
Ortiqcha to'lov qachon bo'ladi
| Vaziyat | Nima uchun ortiqcha to'lov | Nima qilish kerak |
|---|---|---|
| Emergency Tax (BR/0T) | Tax-free £12,570 ni hisobga olmagan | NI Number oling → HMRC ga qo'ng'iroq qiling |
| Yilning bir qismida ishlagan | £12,570 dan kam ishlab topgan — soliq kerak emas | HMRC avtomatik qayta hisoblaydi yoki P50 topshiring |
| Ikki ish, noto'g'ri code | Ikkala ishda ham tax-free siz ushlab qolgan | HMRC ga qo'ng'iroq qiling — tax code ni tuzatadi |
| Ishdan ketgan | Oxirgi oylar uchun ortiqcha to'lov | P45 ni oling, yangi ish beruvchiga bering |
Ish almashtiryapsizmi? Eski ishdan P45 ni albatta oling va yangi ish beruvchiga bering. Bu qayta Emergency Tax ga tushmaslik uchun yagona yo'l. P45 haqida batafsil ↓
Qurilishchilar (CIS) — alohida tizimUTR Number, 20% ushlab qolish, Self Assessment, qaytarish £1,500–4,000£1.5K–4K
Agar qurilishda subpudratchi sifatida ishlaysiz (payroll orqali emas, ish uchun to'lov olasiz) — siz CIS (Construction Industry Scheme) tizimidamisiz. Bu qurilish sohasi uchun alohida soliq tizimi.
CIS ≠ yollanma ish. Agar sizni subpudratchi (subcontractor) sifatida rasmiylashtirilgan bo'lsa, ishchi (employee) sifatida emas — siz CIS dasiz. Bu degani: kasallik to'lovi yo'q, ta'til to'lovi yo'q, ish beruvchidan pensiya yo'q. Lekin soliqlarning katta qismini qaytarish mumkin.
CIS qanday ishlaydi
| Parametr | CIS da ro'yxatdan o'tgan | Ro'yxatdan o'tmagan |
|---|---|---|
| Ushlab qolish | To'lovdan 20% | To'lovdan 30% |
| Kim ushlab qoladi | Pudratchi (contractor) | Pudratchi |
| UTR Number kerakmi | Ha | Yo'q, lekin ko'proq yo'qotasiz |
| Qaytarish mumkinmi? | Ha, Self Assessment orqali | Ha, lekin ro'yxatdan o'tish kerak |
CIS da ishlash uchun nima kerak
- UTR Number oling (Unique Taxpayer Reference) — HMRC ga qo'ng'iroq qiling: 0300 200 3310. Yoki gov.uk da onlayn topshiring → «Register for Self Assessment». UTR pochta orqali 2–3 haftada keladi
- CIS da subpudratchi sifatida ro'yxatdan o'ting — CIS helpline ga qo'ng'iroq qiling: 0300 200 3210. UTR va NI Number kerak
- Pudratchi har to'lovdan 20% ushlab qoladi va HMRC ga yuboradi. Sizga CIS payment statement beradi (payslip o'rniga)
- Barcha CIS statements ni saqlang — qaytarish uchun kerak
CIS bo'yicha soliqlarni qanday qaytarish
CIS da sizdan butun summadan 20% ushlab qolinadi, xarajatlar va Tax-Free Allowance hisobga olinmasdan. Lekin siz quyidagilarni ayirib tashlash huquqiga egasiz:
- Tax-Free Allowance £12,570 — barchaga tegishli
- Ish xarajatlari: asboblar, maxsus kiyim, materiallar, ob'ektlargacha transport
- Telefon — agar ish uchun foydalansangiz
Misol: Yil davomida qurilishda £30,000 ishlab topdingiz. Pudratchi 20% = £6,000 ushlab qoldi. To'g'ri soliq: (£30,000 − £12,570 − £2,000 xarajatlar) × 20% = £3,086. Ortiqcha to'lov: ~£2,900. Shu summani qaytaradi.
Qurilishchilar uchun Self Assessment — bosqichma-bosqich
- Ro'yxatdan o'ting gov.uk da → Self Assessment (agar hali o'tmagansiz). Government Gateway ID kerak
- Barcha CIS statements ni yig'ing soliq yili uchun (6 aprel – 5 aprel)
- Deklaratsiyani onlayn topshiring (Self Assessment Tax Return) 31 yanvargacha. Masalan, 2025/2026 yil uchun — 31 yanvar 2027 gacha
- Xarajatlarni ko'rsating — ishga sarflagan hamma narsa (asboblar, kiyim, transport)
- HMRC qayta hisoblaydi va ortiqcha to'lovni bank hisobingizga 4–8 haftada qaytaradi
Self Assessment muddati: 31 yanvar. Kechikib topshirsangiz — darhol £100 jarima + 3 oydan keyin £10/kun. Cho'zmang!
Self-Employed — soliqlarni qanday to'lashKuryer, repetitor, ta'mir — o'zing hisoblaysan va to'laysan
Agar o'zingiz uchun ishlasangiz (Deliveroo/Uber kuryeri, repetitor, tozalash, kvartira ta'miri) — siz self-employed siz. Soliqlar avtomatik ushlab qolinmaydi — o'zingiz hisoblaysiz va to'laysiz.
Nima qilish kerak
- Self-employed sifatida ro'yxatdan o'ting gov.uk da → «Register for Self Assessment». NI Number kerak. UTR Number pochta orqali keladi
- Yozuvlar yuriting — barcha daromad va xarajatlarni yozib boring. Cheklarni suratga oling. Excel yoki ilovada (FreeAgent, QuickBooks) bo'lishi mumkin
- Self Assessment topshiring 31 yanvargacha (oldingi soliq yili uchun)
- Soliq to'lang 31 yanvargacha. gov.uk orqali onlayn to'lash mumkin
Qancha to'lash kerak
| Yillik daromad (foyda) | Income Tax | NI Class 2 | NI Class 4 |
|---|---|---|---|
| £12,570 gacha | £0 | £3.45/hafta | £0 |
| £12,571 – £50,270 | 20% | £3.45/hafta | 6% (£12,570 dan yuqori) |
| £50,270 dan yuqori | 40% | £3.45/hafta | 2% (£50,270 dan yuqori) |
Qanday xarajatlarni ayirish mumkin
- Transport: benzin, yo'l to'lovi, yetkazib berish uchun velosiped (mashinada 45p/milya)
- Telefon va internet: ishga ishlatiladigan ulushi
- Asboblar va jihozlar: ish uchun kerak bo'lgan hamma narsa
- Maxsus kiyim: forma, himoya kiyimi
- Buxgalter: agar xizmatidan foydalansangiz
- Uydan ishlash: haftasiga £6 dalilsiz (Simplified Expenses)
Misol (Deliveroo kuryeri): Yillik daromad £20,000. Xarajatlar: benzin £3,000 + telefon £300 + sug'urta £800 = £4,100. Foyda: £15,900. Income Tax: (£15,900 − £12,570) × 20% = £666. Qo'shimcha NI ~£400. Yil uchun jami: ~£1,066 soliq.
P45 — ishdan ketganda olingP45 siz = yangi ishda Emergency Tax + pul qaytarish qiyinlashadiMuhim
P45 — ishdan ketganda yoki shartnoma tugaganda ish beruvchi beradigan hujjat. P45 siz pul yo'qotasiz.
P45 da nima bor
| Maydon | Nimani bildiradi |
|---|---|
| Tax Code | Soliq kodingiz |
| Total Pay (YTD) | 6 apreldan beri qancha ishlab topdingiz |
| Total Tax (YTD) | Qancha soliq ushlab qolindi |
| Employer PAYE ref | Ish beruvchining HMRC dagi raqami |
| NI Number | National Insurance Number ingiz |
| Leaving Date | Ishdan ketish sanasi |
P45 nima uchun kerak
- Yangi ish beruvchi — P45 bering, Emergency Tax dan qochish uchun
- Soliq qaytarish — P45 dagi ma'lumotlar P85, P50 formasi yoki HMRC ga qo'ng'iroq uchun kerak
- Viza arizalari uchun — ish va daromad tasdig'i
Ish beruvchi P45 ni qonun bo'yicha berishi shart. Agar bermasa — email yozing: «Please issue my P45 as I am leaving employment on [sana].» Agar e'tibor bermasa — HMRC ga qo'ng'iroq qiling: 0300 200 3300.
P45 qismlardan iborat
| Qism | Kimga | Nima qilish kerak |
|---|---|---|
| Part 1 | HMRC | Ish beruvchi o'zi yuboradi |
| Part 1A | Sizga | O'zingiz uchun saqlang |
| Part 2 + 3 | Yangi ish beruvchiga | Birinchi ish kunida bering |
P45 ni yo'qotdingizmi? Nusxa berish ish beruvchining majburiyati emas. Lekin: (1) o'sha ma'lumotlar bilan xat so'rang, (2) gov.uk da Personal Tax Account ga kiring — u yerda barcha ma'lumotlar bor, (3) HMRC ga qo'ng'iroq qiling.
Soliqlarni qanday qaytarish — barcha usullarP85, P50, Personal Tax Account, HMRC ga qo'ng'iroq — taqqoslashBepul
«Soliq qaytarish» — sizdan kerakligidan ko'p ushlab qolingan pulni qaytarib olish. Bu davlatdan sovg'a emas — bu sizning pulingiz, sizga qarzlari.
| Vaziyatingiz | Forma | Qanday topshirish | Muddat |
|---|---|---|---|
| UK dan ketyapman | P85 | gov.uk da onlayn (bepul) | 6–12 hafta |
| Ishlamoqdaman, NI oldim | Avto | HMRC ish beruvchi orqali qayta hisoblaydi | 1–2 oy |
| Ishlamayapman, UK daman | P50 | gov.uk dan yuklab olish + P45 | 6–8 hafta |
| Qurilishchi (CIS) | Self Assessment | Onlayn, 31 yanvargacha | 4–8 hafta |
| Istalgan vaziyat | Qo'ng'iroq | 0300 200 3300 | 4–8 hafta |
P85 formasi — ketayotganlar uchun (mavsumiy ishchilar!)
Bizda P85 ni to'ldirish bo'yicha batafsil bosqichma-bosqich ko'rsatma bor — har bir maydon, har bir qadam:
P85 ni qanday to'ldirish — bosqichma-bosqich ko'rsatma →
P50 formasi — ishni to'xtatgan, lekin UK da
- P50 formasini yuklab oling gov.uk dan («P50» deb qidiring)
- P45 ning Part 2 va 3 ni biriktiring
- Pochta orqali yuboring HMRC ga: Pay As You Earn, BX9 1AS
Personal Tax Account — o'zingiz tekshiring
- Ro'yxatdan o'ting: gov.uk → «Personal Tax Account» → Government Gateway ID yarating
- Ma'lumotlaringizni ko'ring: daromad, ushlab qolingan soliq, tax code
- Agar ortiqcha to'lov bo'lsa — kabinetdan to'g'ridan-to'g'ri qaytarish uchun ariza bering
UK da qolyapsiz bo'lsangiz P85 topshirib bo'lmaydi! U faqat ketayotganlar uchun. Agar qolib ishlayotgan bo'lsangiz — HMRC avtomatik qayta hisoblaydi. Agar ishlamayotgan bo'lsangiz — P50 formasi.
Muddat — 4 yil. Oxirgi 4 soliq yili uchun qaytarish so'rash mumkin. Masalan, 2026 yilda 2022/23, 2023/24, 2024/25 va 2025/26 yillar uchun soliq qaytarish mumkin.
Nima uchun vositachilar kerak emasQaytarishingizning 25–50% oladi. Hammasini o'zingiz £0 ga qilish mumkinSkam
«Tax refund agents» kompaniyalari migrantlar orasida faol reklama qiladi. Ular haqidagi haqiqat:
| Vositachi orqali | Mustaqil |
|---|---|
| Qaytarishdan 25–50% oladi | £0 — hammasi bepul |
| £2,000 qaytarish → sizga £1,000–1,500 | £2,000 qaytarish → sizga £2,000 |
| O'zingiz qila oladigan narsani qiladi | P85 formasini onlayn 15 daqiqada to'ldirish mumkin |
| Xato bilan topshirishi mumkin | HMRC ma'lumotlaringizni tekshiradi va tuzatadi |
| Ba'zilari — firibgarlar | gov.uk — hukumatning rasmiy sayti |
Fermada hujjatlarga imzo chekish shart emas! Ba'zi operatorlar yoki fermadagi «yordamchilar» soliq qaytarish uchun ishonchnoma (authorisation) ga imzo chektiradi. Agar imzo chekkansiz — bekor qiling: HMRC ga 0300 200 3300 qo'ng'iroq qiling va «I want to cancel my tax agent authorisation» deng.
Agar ingliz tilida qiyin bo'lsa: HMRC tarjimonlar bilan ishlaydi. 0300 200 3300 ga qo'ng'iroq qiling, «I need an interpreter for Uzbek» deng — bepul tarjimon ulaydi. Yoki ingliz tili yaxshi do'stingizdan formani to'ldirishda yordam so'rang.
Ko'p beriladigan savollar
«Soliq qaytarish» nima?
Bu — ish beruvchi yoki pudratchi maoshingizdan kerakligidan ko'p ushlab qolgan pulni qaytarib olish. Bu sizning pulingiz — sovg'a yoki bonus emas. Ko'pincha ortiqcha to'lov Emergency Tax yoki yilning bir qismida ishlash tufayli bo'ladi.
Odatda qancha qaytaradi?
Mavsumiy ishchilarga: £1,000–2,500. Qurilishchilarga (CIS): £1,500–4,000. Emergency Tax dagi yollanma ishchilarga: £500–1,500. Daromad va ish muddatiga bog'liq.
Qaytarish uchun kimgadir pul to'lash kerakmi?
Yo'q! Hammasi bepul gov.uk da. Vositachilar qaytarishingizning 25–50% oladi. Bu bekor sarflangan pul — P85 formasini 15 daqiqada to'ldirish mumkin.
UK dan bir yil oldin ketganman va P85 topshirmaganman — hali mumkinmi?
Ha. 4 yil muddatingiz bor. Masalan, 2024/2025 soliq yili uchun 5 aprel 2029 gacha topshirish mumkin. Lekin cho'zmaslik yaxshi.
P45 im yo'q — soliq qaytara olamanmi?
Ha, lekin uzoqroq. Oxirgi payslip dagi ma'lumotlarni ishlating (Total Pay to Date, Total Tax to Date). HMRC o'z bazasidan tekshiradi. Yoki ularga qo'ng'iroq qiling — ularda barcha ma'lumotlar bor.
UK da qolyapman — P85 topshira olamanmi?
Yo'q. P85 faqat ketayotganlar uchun. Agar qolib ishlasangiz — soliqlar avtomatik qayta hisoblanadi. Agar ishlamayotgan bo'lsangiz — P50 topshiring.
UTR Number nima?
Unique Taxpayer Reference — Self Assessment uchun 10 raqamli nomer. Qurilishchilar (CIS) va self-employed ga kerak. Olish: gov.uk → «Register for Self Assessment» yoki 0300 200 3310 ga qo'ng'iroq qiling. Pochta orqali 2–3 haftada keladi.
Qurilishda ishlayman — menga CIS mi yoki PAYE mi?
Agar maoshni payroll orqali olsangiz (payslip bor, Income Tax va NI ushlab qolinadi) — siz PAYE dasiz. Agar ish uchun to'lov olsangiz va 20% ushlab qolingan CIS statement bersalar — siz CIS dasiz. Pudratchiingizdan so'rang.
Ingliz tilim yomon bo'lsa HMRC ga qanday qo'ng'iroq qilish kerak?
0300 200 3300 ga qo'ng'iroq qiling va «interpreter please, Uzbek» deng. HMRC bepul tarjimon ulaydi. Yoki ingliz tili yaxshi do'stingizdan yordam so'rang.
National Insurance ni qaytarish mumkinmi?
Odatda yo'q. NI — pensiya va ijtimoiy sug'urta uchun alohida ajratmalar. Qaytarish faqat kam hollarda mumkin (masalan, ikki ishdan ortiqcha to'lov). Income Tax — ha, qaytariladi.