CIS: ұсталымдар мен салықты қайтаруды тексеріңіз

Фермада жұмыс істейсіз бе немесе құрылыс жұмыстары үшін ақы аласыз ба? Алдымен өз жағдайыңызды таңдаңыз, содан кейін қажетті қадамдарды ашыңыз.

CIS — құрылысқа арналған салық схемасы. Ол виза бойынша жұмыс істеу құқығын бермейді және ақшаны қайтаруға кепілдік бермейді.

Не істеу керек?

Мен фермада маусымдық виза бойынша жұмыс істеймін

Payslip-ті тексеріңіз → PAYE жолын таңдаңыз → қатені нақтылаңыз
  1. Ұсталымның атауын қараңыз

    Payslip-тегі Income Tax және National Insurance CIS дегенді білдірмейді. Еңбек шарты бойынша өнім жинау әдетте PAYE-ге жатады.

  2. Қайтару үшін CIS-ке тіркелмеңіз

    Seasonal Worker visa certificate of sponsorship-та көрсетілген жұмысқа рұқсат береді. CIS және UTR құрылыста қосымша жұмыс істеуге рұқсат бермейді.

  3. Сәйкес нұсқаулықты таңдаңыз

    Жалақы бойынша артық төлем үшін қайтару туралы гидті ашыңыз. Егер ферма құжаттарында CIS көрсетілсе, payroll-тан түсініктеме сұраңыз және жұмыспен қамту мәртебесін тексеріңіз.

Менен 30% ұстады немесе сома сәйкес келмейді

Тіркелу → деректемелер → түзетілген statement
  1. Тіркелу мен деректемелерді салыстырыңыз

    20% үшін CIS тіркелуі және мердігердің сәтті тексеруі қажет. UTR мен ресми атауды HMRC жазбасымен салыстырыңыз.

  2. Есептеуді сұраңыз

    Payment and deduction statement сұраңыз. Төлемді, материалдарды, базаны және ставканы салыстырыңыз. Банктік аударым айырмасын автоматты түрде салық деп санамаңыз.

  3. Тексеру нәтижесін сақтаңыз

    Мердігерден айырмашылықты түсіндіруді және қате мәліметтерді түзетуді сұраңыз. Бұрын ұсталған сомалар салықтарды есептеу кезінде бөлек есепке алынады; жаңа тіркелу дереу қайтаруды білдірмейді.

Декларация тапсырып, артық төлемді тексергім келеді

Statements → кірістер мен шығыстар → HMRC есептеуі
  1. Қажетті жылға құжаттарды жинаңыз

    Барлық CIS statements, шоттар, төлем растамалары, шығыстар және басқа кірістер туралы мәліметтер қажет. Салық жылы 5 сәуірде аяқталады.

  2. Сомаларды өз өрістеріне жазыңыз

    Sole trader үшін: ұсталымға дейінгі кіріс, рұқсат етілген шығыстар және CIS deductions — бөлек. Банкке түскен соманы ғана көшірмеңіз.

  3. Қорытынды мен мерзімді тексеріңіз

    Есептеуге салық пен National Insurance қатысады. Қайтару немесе қосымша төлем болуы мүмкін. Декларация мен тапсыру растамасын сақтаңыз, содан кейін Self Assessment-те қайтаруды тексеріңіз.

Statement жоқ немесе қайтару кешікті

Көшірме сұраңыз → HMRC-ті тексеріңіз → хат алмасуды сақтаңыз
  1. Құжаттан бастаңыз

    Мердігерден нақты айлар үшін statement немесе дубликат беруді сұраңыз. Төлем күндерін қосыңыз, сұрауды сақтаңыз.

  2. Мерзімді үнсіз өткізіп жібермеңіз

    Егер құжаттарды қалпына келтіру мүмкін болмаса, жоғалған жазбалар үшін HMRC-нің ресми тәртібін қолданыңыз. Уақытша немесе болжамды сандарды белгілеу керек, ал уақытша сандарды кейін нақтылау қажет.

  3. Екі кідірісті ажыратыңыз

    HMRC қайтарымды мақұлдады ма және ақшаны кімге аударғанын нақтылаңыз. Егер ақшаны агент алған болса, оның есебін және шарт бойынша аудару мерзімін сұраңыз.

Гидтің барлық тақырыптары

Ұсталымдар, құжаттар және толық мәліметтер

CIS кімге жарайды, ал кімге PAYE

CIS (Construction Industry Scheme) белгілі бір құрылыс жұмыстарына қатысты. Contractor subcontractor-ға төлейді және HMRC-ге болашақ міндеттемелер есебінен ұсталымдарды аударады. Жалданып жұмыс істейтін employee осы жалақы үшін CIS-те тіркелмейді.

Шарттың атауы мен UTR-дың болуы өздігінен жұмыспен қамтылу мәртебесін анықтамайды. Фермадағы маусымдық жұмысшы үшін бастапқы нүкте — payslip, PAYE және виза шарттары. Бұл гид рұқсат етілген жұмысты өзгертуді ұсынбайды.

20%, 30% және ұсталымсыз төлем

20% CIS-те тіркелу және сәтті тексеру кезінде қолданылады; 30% — егер тіркелу болмаса немесе мердігер сізді тексере алмаса. Мақұлданған Gross Payment Status кезінде ұсталымдар жасалмайды, бірақ салық міндеттемелері сақталады.

CIS базасы әрқашан бүкіл шотқа тең бола бермейді: VAT және сіз тікелей төлеген материалдарды қоса, белгілі бір шығындар ережелер бойынша алынып тасталады. Оларды чектермен растаңыз. Кез келген банктік түсімнен 20% алуға болмайды.

Тіркелу және UTR

UTR бар болса — GOV.UK-те CIS тіркелуін қолданыңыз. UTR жоқ болса — Self Assessment үшін жаңа бизнесті тіркеу кезінде subcontractor жұмысын таңдаңыз: ресми қызмет бірлескен тіркелуді қарастырады.

Бизнестің ресми атауын, жұмыс басталған күнді, UTR-ды, бар болса VAT number-ды және HMRC сұрайтын басқа мәліметтерді дайындаңыз. Егер онлайн мүмкін болмаса, сол бетте пошталық нысандар бар. Мердігерге тексеру үшін нақты деректемелерді беріңіз, бірақ HMRC құпиясөзін бермеңіз.

Мердігерден қандай құжаттарды сұрау керек

Payment and deduction statement төлемді және ұсталымдарды көрсетеді. Оны салық айы аяқталғаннан кейін 14 күн ішінде беру керек. Кезеңді, тараптардың деректерін, ұсталымға дейінгі соманы, материалдарды және CIS deduction-ды салыстырыңыз; банк бойынша түсімді тексеріңіз.

Жоғалтқан жағдайда көшірмесін сұраңыз. Егер statements алу мүмкін болмаса, мысалы мердігер жабылса, GOV.UK-те HMRC-ге жазбаша жүгіну сипатталған: сіздің деректеріңіз бен UTR, мердігердің деректері, төлем күндері және құжаттардың жоқтығының себебі.

Құжаттарды қалай сақтау керек және мерзімді өткізіп алмау

Self-employed үшін жалпы сақтау мерзімі — тиісті жылдың декларациясын тапсыру үшін белгіленген 31 қаңтардан кейін кемінде бес жыл, ал жіберілген күннен бастап бес жыл емес. Уақытында тапсырылған 2025/26 декларациясы үшін бұл кемінде 2032 жылдың қаңтарының соңына дейін.

Statements, шоттар және чектердің оқылатын көшірмелерін жылдар бойынша қорғалған қалтада сақтаңыз. Жазбалар жоғалған жағдайда алдымен оларды қалпына келтіріңіз. HMRC estimated немесе provisional figures деп белгіленген сандарға жол береді; соңғыларын нақты сандар пайда болған кезде ауыстыру керек. Құжаттың жоқтығынан мерзімді өткізіп жіберу қауіпсіз болып қалмайды.

Шығындар: тапсыру алдында нені тексеру керек

Рұқсат етілген шығындар пайданы азайтады, бірақ сізге толығымен қайтарылмайды. Іскерлік бөлігін ескеріңіз; жеке шығындарды алып тастаңыз. Құралдар, қорғаныс киімі, бизнес сақтандыруы және байланыстың іскерлік үлесі ережелер сақталған жағдайда ескерілуі мүмкін.

Жабдық үшін есепке алу тәсілі маңызды: cash basis және traditional accounting әртүрлі тәртіп бере алады. Сатып алуларды тексерусіз «арзандарды бірден, қымбаттарды әрқашан capital allowances» деп бөлмеңіз. Кәдімгі киім, жеке сатып алулар және айыппұлдар құрылыста жұмыс істейсіз деген себеппен шығынға айналмайды.

Сапарлар: ставка жылға байланысты

Cars және goods vehicles үшін simplified expenses бойынша 2026/27-де GOV.UK алғашқы 10,000 іскерлік миль үшін 55p және одан жоғары үшін 25p көрсетеді. 2026 жылдың 6 сәуіріне дейін алғашқы 10,000 мильдің ставкасы 45p болды. Motorcycles үшін — 24p. Бұл пайдадан шегерім, HMRC осы соманы төлейтін төлем емес.

Іскерлік сапарлардың журналын жүргізіңіз: күні, маршруты, мақсаты және мильдері. Жеке пайдалануды қоспаңыз. Сол шығындарды бір уақытта mileage және нақты шығындар арқылы есепке алмаңыз. Capital allowances қойылған немесе құны шығынға есептелген көлік үшін шектеулер қолданылады.

Бухгалтерлік қызметтер: бәрі шегерілмейді

Іскерлік бухгалтерлік қызметтер және сақтандыру рұқсат етілген шығындар болуы мүмкін. Бірақ GOV.UK жеке Self Assessment tax return-ды дайындау және тапсыру құнын бөлек алып тастайды. Сондықтан салық қайтарымы үшін барлық гонорар пайданы азайтады деп уәде беруге болмайды.

Шоттан қызметтерді бөлуді сұраңыз: мысалы, іскерлік жазбаларды жүргізу және жеке декларацияны дайындау. Егер шығынның мақсаты даулы болса, тапсыру алдында HMRC ережесін нақтылаңыз.

Неге ұсталым түпкілікті салыққа тең емес

Англия, Уэльс немесе Солтүстік Ирландиядағы sole trader үшін 2026/27-ге шартты мысал: тек осы табыс, толық Personal Allowance құқығы, басқа түзетулер, қарыздар және student loan жоқ. VAT және материалдарсыз табыс £40,000; рұқсат етілген шығындар £5,000; CIS бұрын £8,000 ұсталған.

Пайда £35,000. Personal Allowance £12,570-тен кейін £22,430 салық салынады: 20% бойынша Income Tax — £4,486. £22,430-нан 6% бойынша Class 4 National Insurance — £1,345.80. Барлығы £5,831.80; ұсталған £8,000-мен айырмасы — делдал комиссиясы мен мүмкін болатын есепке алуларға дейін £2,168.20.

Бұл арифметика мысалы, сіздің қайтарымыңыздың болжамы емес. Шотландияда Income Tax ставкалары басқа; басқа табыстар, allowance құқығы және жағдайлар қорытындыны өзгертеді. Ұсталымдар жеткіліксіз болса, қосымша төлем мүмкін.

Self Assessment-те CIS-ті қалай көрсету керек

Sole trader немесе partner үшін әдеттегі жылдық жол — Self Assessment. Табысты ұсталымдарға дейін және CIS deductions-ты бөлек жазыңыз; шығындарды өз қызметіңіздің ережелері бойынша енгізіңіз. CIS-ті табыстан тағы да шегермеңіз: бұл дұрыс емес сандар береді.

Қысқа SA103S нысаны барлығына жарамайды. Қажетті бөлімдер қызметке және жағдайларға байланысты. Жіберу алдында қорытындыны statements-пен салыстырыңыз, басқа табыстарды тексеріңіз және есептің көшірмесін сақтаңыз.

2025/26 мерзімдері және кешіккен жағдайда не істеу керек

2025 жылғы 6 сәуірден 2026 жылғы 5 сәуірге дейінгі жыл үшін әдеттегі мерзімдер: тіркелу қажет болса, HMRC-ге хабарлау — 2026 жылғы 5 қазан; қағаз декларация — 2026 жылғы 31 қазан; онлайн — 2027 жылғы 31 қаңтар. Тиесілі салықты төлеу мерзімі — 2027 жылғы 31 қаңтар.

Егер тіркелу қажет болса, ал 5 қазан өтіп кетсе, қазір тіркеліңіз. HMRC кеш тіркелгеннен кейін хатта немесе email-де жеке тапсыру мерзімін көрсетеді; төлеу мерзімі бұдан кейінге шегерілмейді. Кешігуді реттеу үшін уәде етілген қайтарымды күтпеңіз.

Тексеруге тұрарлық қателер

Тексеруге жиі тұратын жерлер: gross орнына net жазылған; CIS ұсталымы екі рет шегерілген; жылдар шатастырылған; жеке шығыстар мәлімделген; mileage мөлшерлемесі басқа жыл үшін алынған; National Insurance ескерілмеген. Сомаларды делдалдың уәдесімен емес, құжаттармен салыстырыңыз.

Қате декларацияны әлдеқашан жібердіңіз бе — HMRC-нің түзету тәртібін қолданыңыз. Әдетте түзетулер тапсыру мерзімінен кейін 12 ай ішінде мүмкін; кейінірек басқа өтініш тәртібі қажет. Бастапқы және түзетілген нұсқаларды сақтаңыз.

Ақша қашан келеді

Қайтарым артық төлем есептелгеннен кейін пайда болады; декларация тапсыру нақты аптада төлем уәде етпейді. Self Assessment account-ті тексеріңіз: баланс, қайтарым сұрауы, HMRC хабарламалары және алушының деректемелері.

Құжаттарды тексеру, басқа төленетін сомалар немесе HMRC-нің қосымша сұрақтары нәтижеге әсер етуі мүмкін. Кешігу үшін ресми байланыс пен өз аккаунтыңыздағы мәліметтерді қолданыңыз; қайта өтінімді соқыр түрде бермеңіз.

Егер жұмысты тоқтатсаңыз немесе сізде limited company болса

Қайтару тәртібі бизнес нысанына және қызметті жалғастыруыңызға байланысты. Сауда қызметін тоқтатқан sole trader немесе partner үшін HMRC ағымдағы жылдың ұсталымдарын қайтарудың жеке мүмкін тәртібін қарастырады; шарттар мен нысандар ресми нұсқаулықта бар.

Limited company ұсталымдарды директордың жеке Self Assessment арқылы емес, payroll/EPS арқылы ескереді және оларды Corporation Tax return-нан шегермейді. Жыл соңынан кейін қалған ұсталымдар жеке тәртіппен қайтарылады.

Gross Payment Status және 2026 жылғы ережелер

GPS CIS deduction-сыз төлемді білдіреді, салықтан босатуды емес. HMRC іскерлік қызметті, салық тәртібін, банктік шотты және айналымды тексереді. Sole trader үшін соңғы 12 айдағы айналым шегі — VAT пен материалдар құнынсыз £30,000; компаниялар мен серіктестіктер үшін басқа шарттар бар.

2026 жылғы сәуірден бастап құрылыс тізбектеріндегі алаяқтыққа қарсы шаралар күшейтілді. Алаяқтық немесе ережелерді елеулі сақтамау салдарынан GPS дереу алынып тасталса, қайта өтінім берудің бес жылдық шектеуі қолданылады. Бұл кез келген қате үшін GPS-ке бес жыл автоматты тыйым салуды білдірмейді.

Өзіңіз тапсыру немесе көмекке ақы төлеу: бір қызметті салыстырыңыз

Өз бетінше толтыруға жарамды жағдайда HMRC сервисі делдал комиссиясын алмайды. Бірақ уақыт пен күрделілік құжаттарға байланысты. Көмек пайдалы болуы мүмкін: қызмет көлемін, VAT, қосымша төлемдерді және қайтарымды кім алатынын алдын ала нақтылаңыз.

2026 жылғы 9 қазанда RIFT CIS fee VAT қосылған £354 бағасын жариялайды; оның PAYE fee VAT қосылған 36% басқа қызметке қатысты. Шартты түрде мақұлданған £3,000 қайтарымы және тек £354 комиссиясы болғанда £2,646 қалады. Бұл бағаны қолдану мысалы, қайтарым уәдесі емес. Жеделдетілген қызметтердің қосымша бағасы болуы мүмкін.

Басқа мамандар үшін жазбаша толық бағаны сұраңыз. Шартты £300 бағасы VAT-пен £3,000-нан £2,700 қалдырады; бұл нарықтық тариф те, сапа бағасы да емес. Қызметті растамайынша, Tax Returned-тің PAYE-тарифін CIS-салыстыруға қоюға болмайды. Шартты тексеру, алушыны тағайындау және бас тартуды біз жеке гидке шығардық.

Жиі қойылатын сұрақтар

Мен фермада маусымдық жұмысшымын. Маған CIS керек пе?

Әдетте бұл жалақыға PAYE қолданылады. CIS құрылыс субподрядына қатысты. Алдымен payslip-ті тексеріңіз; CIS тіркелуі виза шарттарын өзгертпейді.

CIS немесе UTR құрылыстағы қосымша жұмысқа рұқсат бере ме?

Жоқ. Салық тіркелуі жұмысқа иммиграциялық рұқсат бермейді. Seasonal Worker visa жұмысты certificate of sponsorship-та көрсетілген жұмыспен шектейді.

Неге 20% орнына 30% ұсталды?

CIS тіркелуін және мердігердің HMRC деректемелері бойынша тексеру мүмкіндігін тексеріңіз. Statement пен есептеу түсіндірмесін сұраңыз.

Ұсталған 20%-дың барлығы маған қайтарыла ма?

Жоқ. Бұл салық міндеттемелері есебіне аванс. Түпкілікті есеп артық төлем немесе қосымша төленетін сома бере алады.

Агентке төлеу міндетті ме?

Жоқ. HMRC-нің жарамды сервисін өз бетіңізше қолдануға болады. Көмек керек болса, толық баға мен қызмет көлемін салыстырыңыз.

RIFT CIS үшін 36% ала ма?

Тексеру күнінде жеке CIS бағасы VAT қосылған £354 жарияланған. VAT қосылған 36% мөлшерлемесі PAYE-ге қатысты. Өз шартыңызды және қосымша қызметтерді тексеріңіз.

Statement жоқ — дедлайннан кейін жай күте беруге бола ма?

Мерзімді ескерусіз қалдырмаңыз. Көшірмесін сұраңыз; жазбаларды қалпына келтіру мүмкін болмаса, HMRC-нің жоғалған құжаттар және белгіленген болжамды немесе уақытша сандар ережелерін қолданыңыз.

Іскерлік миль үшін қандай мөлшерлеме алу керек?

Cars және goods vehicles үшін simplified expenses бойынша: 2026/27-де алғашқы 10,000 миль — 55p, 2026 жылғы 6 сәуірге дейін — 45p; 10,000-нан жоғары — 25p. Осы әдіске құқығыңызды тексеріңіз және жеке сапарларды қоспаңыз.

Банкке келген соманы көрсету жеткілікті ме?

Жоқ. Ұсталымдарға дейінгі кіріс, жарамды шығыстар және CIS deductions бөлек көрсетіледі. Банктік net өзі осы мәліметтерді алмастырмайды.

Неге қайтарым мысалы мен күткеннен аз?

Income Tax-тан басқа есептеуге National Insurance, басқа кірістер мен міндеттемелер қатысуы мүмкін. Делдал комиссиясы да сізге қалатын соманы азайтады.

CIS қайтарымы әрқашан Self Assessment арқылы ма?

Sole trader немесе partner үшін бұл әдеттегі жылдық жол. Қызметті тоқтатқанда жеке мүмкін тәртіп бар; limited company payroll/EPS қолданады.

Құжаттарды қанша уақыт сақтау керек?

Әдетте тиісті салық жылы үшін тапсыру мерзімі 31 қаңтардан кейін кемінде бес жыл. Қатты кешіккен декларациялар үшін HMRC-нің жеке ережелері қолданылады.

Ресми нұсқаулықтар мен сервис бағалары